سه شنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۸
اهمیت پژوهش در علوم انسانی و تاثیر آن در زندگی مردم
1397/12/03

علوم انسانی به مدیریت جامعه و بهبود بخشی وضعیت جامعه ارتباط دارد و طبیعی است هر چقدر این علوم پیشرفت کنند جامعه وضعیت بهتری خواهد داشت. بدون اغراق مشکلات جامعه ما به وضعیت علوم انسانی و اجتماعی ما بازمی‌گردد زیرا نتوانسته راه حلی برای مشکلات امروز مانند مسائل اجتماعی، اخلاقی و اقتصادی ارائه دهند.

 مهم ترین راه حل برای غلبه بر مشکلات پرداختن به تحقیقات و پژوهشها در زمینه علوم انسانی است، پژوهش ها در صورتی مثمر ثمر واقع می شود که واقع بینانه باشند و انتزاعی نباشند و به مشکلات اصلی که جامعه ما با آنها درگیر است، بپردازد.

 تحقیقاتی که در حوزه علوم انسانی انجام گرفته علی رغم اینکه دارای ارزش اند اما بسیار ایده آلیستی هستند و با واقعیت فاصله زیادی پیدا کرده اند و من به آنها نقد دارم، در این تحقیقات بیشتر آرمان گرایی غلبه دارد تا واقعیت گرایی. من معتقدم هم آرمان ها  باید حفظ شوند و هم واقعیت ها لحاظ شوند.

 درهر پژوهش در حوزه علوم انسانی اسلامی اگر فقط آرمانها لحاظ شوند و به واقعیتها توجه نشود تحقیقات شکل انتزاعی می گیرن،تحقیقاتی که امروز در این حوزه انجام می گیرد به دور از واقعیت است و نمی تواند مشکلات جامعه ما را حل کنند، پژوهش های ما بیشتر درباره مباحث نظری است که اهمیت زیادی هم ندارد.   

 این مشکل به گسست تاریخی باز می‌گردد، در طول تاریخ علومی که در تمدن اسلامی رشد کرده اند دارای اهمیت و دقت بودند اما از متن جامعه دور شدند و کمتر با آن ارتباط داشته اند؛ بعد از انقلاب اسلامی بسیاری از مطالعات دینی با جامعه ارتباط برقرار کرد و ضرورت طرح مباحثی مانند اقتصاد اسلامی و فلسفه سیاسی و امثالهم مطرح می شود. این سنتی که در طول سالیان زیاد به آن پرداخته شده خصلت انتزاعی پیدا کرده و باید جنبه های غیرواقعی آن کنار گذاشته شود تا رشد پیدا کند.

در هر جریانی افراد سودجو دخالت دارند درحالی که در ایران باید تحقیقات علمی روال خود را پیدا کند، اما علم در اینجا مسیر درست خود را پیدا نکرده است؛درواقع تحقیقات و پژوهش ها باید به صورت روش مند و علمی باشند و ارزیابی ها بر اساس ارزش های علمی صورت بگیرد اما جامعه علمی ما هنوز از روحیه علمی برخوردار نیست و منطق علمی بر آن حاکم نیست.

 هنوز در زمینه های علمی سلیقه ای رفتار می شود و بسیاری از سیاست گذاری ها مشکل را دوچندان کرده است، ما زمانی می توانیم به علوم انسانی آرمانی و واقع بینانه دست پیدا کنیم که جامعه علمی ما تصمیم بگیرد ملاحظات غیرمعرفتی و غیرعلمی را کنار بگذارد و فقط بر اساس ملاحظات علمی رفتار کند؛ روابط و جناح بازی و نگاه خطی باید حذف شود و مراکزی که متکفل تحقیق و پژوهش هستند دارای برخورد علمی باشند و از سودجویی ها جلوگیری کنند.

 

حجت الاسلام والمسلمین دکتر علیرضا قائمی نیا، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

خبرگزاری علم و فناوری